TWOJDORADCAPODATKOWY.INFO

Porada dnia

23.05.2017 | Czy konwersja na kapitał spółki pożyczki udzielonej w 2004 r. przez wspólnika spółki podlega opodatkowaniu PCC?

Autor: Jolenta Jaroniec-Mudziejewska

Jeżeli umowa pożyczki, zawarta między udziałowcem a spółką, została uprzednio opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych lub podatkiem od wkładów kapitałowych do spółek kapitałowych na terytorium państwa członkowskiego innego niż Rzeczpospolita Polska, podwyższenie kapitału spółki w drodze konwersji pożyczki na kapitał podlega zwolnieniu od podatku od czynności cywilnoprawnych.
Zgodnie z art. 9 pkt 11 lit. b) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych - zwalnia się od podatku umowy spółki i ich zmiany związane z podwyższeniem kapitału zakładowego pokrytego z niezwróconych wspólnikom lub akcjonariuszom dopłat albo z niezwróconej pożyczki udzielonej spółce kapitałowej przez wspólnika lub akcjonariusza, które były uprzednio opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych lub podatkiem od wkładów kapitałowych do spółek kapitałowych na terytorium państwa członkowskiego innego niż Rzeczpospolita Polska.
Minister Finansów w interpretacji ogólnej z dnia 22 lutego 2010 r., PL/LM/830/14/BNJ/10/27, wskazał, że podatek od czynności cywilnoprawnych pobierany od umów spółek kapitałowych na podstawie przepisów ustawy jest odpowiednikiem podatku kapitałowego uregulowanego dyrektywą  Rady Nr 2008/7/WE z dnia 12 lutego 2008 r. dotyczącą podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (), która zastąpiła dyrektywę Rady 69/335/EWG z dnia 17 lipca 1969 r. dotyczącą podatków pośrednich od gromadzenia kapitału ().
Z kolei w interpretacji indywidualnej z dnia 2 marca 2012 r., ITPB2/436-198/11/TJ, Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy wskazał, że nadrzędną zasadą wynikającą z tych dyrektyw jest zasada jednokrotnego opodatkowania kapitału w spółkach kapitałowych.
Jeśli więc w sytuacji opisanej w pytaniu umowa pożyczki została opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych lub podatkiem od wkładów kapitałowych do spółek kapitałowych, podwyższenie kapitału spółki w drodze konwersji pożyczki na kapitał jest zwolnione od podatku od czynności cywilnoprawnych.
Należy jednocześnie zaznaczyć, że co prawda art. 2 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych - stanowi, że przepis art. 9 pkt 11 lit. b ustawy , w brzmieniu nadanym z dniem 1 stycznia 2009 r., w zakresie uprzedniego opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych stosuje się do wartości kapitału zakładowego pokrytego przez spółkę kapitałową z pożyczki udzielonej tej spółce przez wspólników lub akcjonariuszy od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. Jednak nie oznacza to, że zwolnienie określone w art. 9 pkt 11 lit. b ma zastosowanie wyłącznie do pożyczek udzielonych w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2008 r., a w odniesieniu do pożyczek udzielonych w innych okresach, zwolnienie nie ma zastosowania.
Jeżeli pożyczki udzielone spółce kapitałowej przez wspólnika lub akcjonariusza były uprzednio opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych, nie jest dopuszczalne ich dwukrotne opodatkowanie PCC.
Wynika to ze wspomnianej już zasady jednokrotnego opodatkowania kapitału w spółkach kapitałowych.
Dokonując wykładni art. 2 ust. 3 pkt 1  znowelizowanej ustawy nie można też pomijać tezy zawartej w przytoczonym już wyroku TSUE w sprawie C-441/08 (Elektrownia Pątnów) - wydanym prawie rok po wejściu w życie noweli, że jedynym celem oraz jedynym zakresem art. 5 ust. 3 tiret drugie dyrektywy 69/335 zakazującego uwzględniania, przy obliczaniu sumy, od której naliczany jest podatek w wypadku podwyższenia kapitału, kwoty zaciągniętych przez spółkę kapitałową pożyczek, które są zamieniane na udziały w spółce i które już zostały objęte podatkiem kapitałowym, jest uniemożliwienie podwójnego opodatkowania tej samej podstawy opodatkowania.
 W ocenie TSUE regulacja ta znajduje zastosowanie od chwili jej wejścia w życie zarówno do pożyczek już zaciągniętych przed przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, a więc przed wejściem w życie powyższej regulacji w polskim porządku prawnym, zamienionych następnie na udziały po akcesji, jak i do pożyczek zaciągniętych po przystąpieniu.